Dây thìa canh – Đặc điểm, công dụng và những điều cần lưu ý

Day thia canh va tac dung 2 1
5/5 - (1 bình chọn)

1. Sơ lược về Dây thìa canh

1.1. Dây thìa canh là gì?

Dây thìa canh còn có tên gọi khác là dây muôi hay lõa ti rừng (tên quốc tế: Gymnema sylvestre). Đây là cây thân thảo thuộc chi Lõa ti (Gymnema) họ Apocynaceae. Cây được phát hiện ở bản địa của rừng nhiệt đới miền Nam và miền Trung Ấn Độ.

1.2. Hình dáng của cây

Cây có nhựa mủ màu trắng, là dây leo cao từ 6-10m. Thân có lóng dài 8–12cm, đường kính 3mm, có lỗ bì thưa. Lá có phiến bầu dục, trứng ngược, dài 6–7 cm, rộng 2,5–5 cm, đầu nhọn, có mũi, gân phụ 4-6 cặp, rõ ở mặt dưới, nhăn lúc khô; cuống dài 5–8 mm. Hoa nhỏ, màu vàng, xếp thành xim dạng tán ở nách lá, cao 8mm, rộng 12–15 mm; đài có lông mịn và rìa lông; tràng không lông ở mặt ngoài, tràng phụ là 5 răng. Quả đại dài 5,5cm, rộng ở nửa dưới; hạt dẹp, lông mào dài 3 cm.

Cây thường ra hoa vào tháng 7 và ra quả vào tháng 8. Khi chín, quả rụng xuống và tách đôi giống 2 chiếc thìa nên được dân gian gọi là cây dây thìa canh hay cây muôi.

Dây thìa canh
Hoa cây cây thìa canh

1.3. Có mấy loại cây thìa canh?

Cây thìa canh lá nhỏ: có lá nhỏ, cây có nhựa màu trắng hoặc ngả vàng, khi nếm có vị ngọt nhưng vị sẽ nhanh chóng biến mất. Loại cây này có dược tính hơn

Dây thìa canh lá to: có lá to hơn, cây có nhựa màu vàng. Khi nếm vị ngọt của cây đậm hơn và lưu lại lâu hơn trong vị giác. Loại cây thìa canh lá to có dược tính tốt hơn và thường được sử dụng nhiều hơn trong các bài thuốc. Hiệu quả của thìa canh lá to dễ dàng hơn thìa canh lá nhỏ

1.4. Thành phần hoá học

Thành phần hóa học có hoạt tính sinh học chính của dây thìa canh là hoạt chất GS4 (Tên khoa học Gymnema Sylvestre kiềm hóa ở lần thứ 4) gồm tổ hợp nhiều acid gymnemic, một hoạt chất thuộc nhóm saponin triterpenoid. Ngoài ra, cây còn chứa các thành phần khác như flavone, anthraquinone, hentri-acontane, pentatriacontane, α và β- chlorophylls, phytin, resins, d-quercitol, acid tartaric, acid formic, acid butyric, lupeol,… Dịch chiết cây cũng cho thấy có thành phần alcaloid.

Acid gymnemic có tác dụng kích thích sản sinh tế bào Beta của tuyến tụy, nhờ đó tăng sản sinh Insulin, tăng hoạt lực của Insulin, giúp cơ thể tái thiết lập được khả năng cân bằng đường huyết tự nhiên. Acid Gymnemic còn ức chế hấp thu đường ở ruột do có cấu trúc phân tử gần giống với đường Glucose, khi vào đến ruột sẽ cạnh tranh với đường Glucose, lấp đầy thụ thể ruột và ngăn không cho hấp thu đường từ ruột vào máu. Acid Gymnemic còn ức chế gan tân tạo Glucose vào máu, đồng thời kích thích các enzyme chịu trách nhiệm tiêu thụ, sử dụng đường tại các mô cơ. Nhờ đó hoạt chất này đem lại hiệu quả giảm đường huyết.

Ngoài ra trong Dây thìa canh còn chứa peptide Gumarin. Khi ăn và nhai lá Dây thìa canh tươi thì Peptide này lấp đầy thụ thể lưỡi làm lưỡi không hấp thu được đường Glucose. Gumarin tác động vào vùng dưới đồi làm mất cảm giác đối với vị ngọt và vị đắng, vì vậy gây mất cảm giác ngọt. Tuy nhiên tác dụng này mất đi khi Dây thìa canh được nấu chín hoặc phơi khô.

1.5. Nơi sống và thu hái thuốc dây thìa canh

Lần đầu tiên, dây thìa canh được tìm thấy tại Ấn Độ. Dược điển Ấn có ghi lại Dây thìa canh (Tiếng Ấn Độ là cây Gumar) được sử dụng tại Ấn từ 2000 năm trước. Loại dược liệu này dùng để trị bệnh “Nước tiểu ngọt như mật”. Loại cây này sinh trưởng nhiều ở Paltacot miền Trung Nam Ấn Độ. Ngoài ra, cây còn được phát hiện ở Trung Quốc và Indonesia

Nghiên cứu về Dây thìa canh
Ts Trần Văn Ơn – Trưởng bộ môn thực vật – Đại học dược Hà Nội

Năm 2006, loại cây này được phát hiện lần đầu tại Việt Nam. Người phát hiện ra chúng là Ts Trần Văn Ơn. Ông đang nắm chức vụ trưởng bộ môn thực vật ở Đại học Dược Hà Nội. Loại cây này ban đầu được tìm thấy ở một số nơi tại miền Bắc Việt Nam từ Hải Phòng, Ninh Bình, Thanh Hóa. Hiện nay, loài cây này được quy hoạch trồng theo vùng tại Nam Định, Thái Nguyên. 

2. Tác dụng của cây thìa canh

2.1. Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường

Tác dụng dây thìa canh mang đến nhiều lợi ích khác nhau. Nó giúp hãm vị ngọt và giúp điều chỉnh lượng đường trong máu bằng cách ngăn sự hấp thụ đường ở ruột và kích thích tuyến tụy tiết ra insulin. Khi ngậm dây trong miệng, bạn không còn cảm thấy vị ngọt. 

Một nghiên cứu nhỏ trên cơ thể người cho thấy sử dụng 400mg GS4 mỗi ngày sẽ giúp giảm lượng insulin cần dùng trong liệu pháp điều trị bằng insulin. Một vài nhà khoa học tin rằng GS4 có thể thúc đẩy khả năng sản xuất insulin bằng cách tái tạo lại các tế bào beta.

Nghiên cứu về Dây thìa canh
Các nhà khoa học nghiên cứu về cây thìa canh

Xem thêm: Bí Quyết Giảm Cân Có 102 Từ Cây Thìa Canh

2.2. Hỗ trợ giảm cân

Chất bổ trợ dây thìa canh cũng được sử dụng để giảm cân và làm giảm lượng cholesterol. 

Nhiều nghiên cứu trên một vài loại động vật cho thấy có thể làm giảm lượng cholesterol và chất béo trung tính. Một nghiên cứu thực hiện trên những người bị tiểu đường cho thấy rằng GS4 có thể làm giảm lượng cholesterol và chất béo trung tính.

Dây thìa canh đã cho thấy tác dụng khi được sử dụng như một thành phần của các chất bổ trợ giúp giảm cân. Nếu muốn hiệu quả trong việc giảm lượng đường huyết thì bạn cần điều chỉnh lại lượng insulin hoặc các loại thuốc sao cho phù hợp. Việc sử dụng thìa canh mà không có sự theo dõi của bác sĩ có thể khiến bạn bị hạ đường huyết và gây nguy hiểm đến tính mạng.

Xem thêm: Chuyên gia sức khỏe chia sẻ về cách giảm cân nhanh chóng, an toàn, hiệu quả

Xem thêm: Bạn đã biết sử dụng dây thìa canh giảm cân đúng cách

2.3. Hạ mỡ máu

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây thìa canh hạ đường huyết tương đương với tolbutamideu. Một thí nghiệm trên 22 bệnh nhân tiểu đường tuýp II: cho uống cao Thìa canh 400mg/ngày, từ 18 – 20 tháng cùng với thuốc trị tiểu đường. Kết quả cho thấy nhóm này giảm đường và hemoglobin A1C đáng kể.. Lượng thuốc trị tiểu đường cũng giảm, trong đó có 5 người có thể bỏ thuốc hoàn toàn.

Những nghiên cứu ở chuột uống dịch chiết cao lá Thìa canh (GSE), chất kết tủa từ dịch chiết ở môi trường acide (GSA) và phân tách cột (GSF) của Gymnemagenin nhưng không cho chuột uống thuốc tự do rồi phân tích lượng steroid tiết ra theo phân. Mặc dù thể trọng và lượng thức ăn không thay đổi đáng kể, lượng GSF tách rời theo cột làm tăng lượng steroid tiết ra theo phân, đặc biệt là acid mật phụ thuộc vào steroid trung tính và acid cholic.

Day thia canh va tac dung 1
Các nhà khoa học nghiên cứu về cây thìa canh

2.4. Hạ đường huyết

Dây thìa canh có hoạt chất Gymnema có tác dụng kích thích Insulin ở tuyến tụy giúp hạ đường huyết, hạ huyết áp.

Sử dụng liều cao có thể tạo tác dụng hạ đường huyết. Do vậy cần được nghiên cứu nhiều hơn về tác dụng trị tiểu đường và hạ mỡ của cây thìa canh. Hy vọng sẽ có thuốc từ cây thìa canh để thay thế cho các loại thuốc cho những người bệnh bị nhờn tác dụng của Insulin đang có mặt trên thị trường tân dược.

3. Lưu ý khi sử dụng Dây thìa canh

3.1: Một số lưu ý khi sử dụng:

Bởi vậy cần lưu ý: Định lượng sử dụng dây thìa canh là 30g/ngày. Khi sử dụng ta không nên quá 50gr/ngày vì có thể gây hạ áp và hạ đường huyết quá mức. Điều này sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, váng đầu chóng mặt.

3.2: Liều dùng mỗi ngày:

Dùng 30 gram dây thìa canh cùng với 1 lít nước, đun sôi  trong 5 phút rồi rót ra phích để giữ nóng. Ngày uống 3 lần, uống sau bữa ăn 15-20 phút.

Nước uống có mùi vị thơm, dễ uống và đặt biệt không gây cảm giác ngái.​

Dây thìa canh
Các nhà khoa học nghiên cứu về cây thìa canh

3.3. Các câu hỏi gặp về cách sử dụng dây thìa canh

Sử dụng dây thìa canh vào thời gian nào là tốt nhất ?

Thời gian sử dụng dây thìa canh tốt nhất là sau bữa ăn khoảng 20 phút. Lúc này cơ thể mới nạp năng lượng, một lượng đường lớn chuyển vào máu sẽ dẫn đến đường huyết tăng cao. Sử dụng thời gian này là tốt nhất, nó sẽ giúp bạn ổn định đường huyết.

Tôi phải sử dụng dây thìa canh trong thời gian bao lâu ?

Hiện nay, tiểu đường vẫn là bệnh chưa điều trị được khỏi dứt điểm. Các loại thuốc chỉ có tác dụng làm giảm lượng đường huyết. Do vậy, bạn phải sử dụng dây thìa canh hàng ngày và liên tục.

Phụ nữ mang thai có dùng được dây thìa canh không ?

Các nghiên cứu cho thấy dây thìa canh không ảnh hưởng đến phụ nữ mang thai. Song chúng tôi vẫn khuyến cáo bệnh nhân, nếu đang mang thai: Để thai nhi phát triển ổn định, chị em nên dùng dưới sự chỉ định của bác sĩ

Phụ nữ đang cho con bú có dùng được dây thìa canh không ?

Dây thìa canh rất an toàn khi sử dụng, phụ nữ đang cho con bú vẫn sử dụng được bình thường nhưng với lượng thấp hơn. Định lượng sử dụng cho phụ nữ đang cho con bú là: 25g/người/ngày.

Xem thêm: Bí Quyết Giảm Cân Trong Mùa Dịch Hiệu Quả Từ Cây Thìa Canh